Een knotboom is meer dan alleen een knotwilg
Sinds mei ligt het in de winkel: het Knotbomenboek van Paul Minkjan en Maurice Kruk. Beide natuurliefhebbers geven praktische aanplant- en beheertips, maar vertellen vooral veel mooie verhalen rondom de knotlinde, knotels en knoteik. Want er zijn meer knotbomen dan de wilg.
De reden voor het schrijven van het boek was voor Minkjan en Kruk simpel: een knotbomenboek was er nog niet. Kruk is regiocoördinator bij Landschapsbeheer Zuid-Holland en kreeg geregeld vragen van particulieren en vrijwilligers over knotbomen.
Klompen
Bomen worden al sinds mensenheugenis geknot om het hout te kunnen gebruiken. Met de takken werden hekken gemaakt en horden gebreid. De stronken waren ideaal voor het vervaardigen van onder andere gereedschap en klompen. Een boom kan, bij goed onderhoud, met gemak een leeftijd van meer dan honderd jaar halen. “De oudste boom ter wereld is een knoteik. Hij staat in Engeland en is meer dan duizend jaar oud”, zegt Kruk die we aan het woord lieten over zijn boek.
Praktische onderhoudstips
Praktische tips voor goed onderhoud komen in het 160 pagina's tellende boek uitgebreid naar voren. Maar natuurlijk krijgt ook de cultuurhistorische waarde van de bomen de nodige aandacht. Knotbomen vertellen veel over de omgeving. “Het zijn bakens in het landschap. Soms fungeren ze als wegwijzer. Een eenzame knotboom langs een kanaal vertelde de schippers vroeger bijvoorbeeld dat aan de andere kant van de dijk een dorp lag. Ook staan er vaak knotbomen bij kapellen.”
Verschillende planten en dieren maken gebruik van de bomen. “Een knotwilg is ideaal voor diverse milieus omdat er oud rottend hout is en daarnaast vindt er steeds houtverversing plaats. Rottend hout of holten bieden extra leefgebiedjes. Er zitten vaak diverse soorten vlinders en kevers in de boom. En wat dacht je van broedende vogels zoals een steenuil, in de beschutte holtes? En bloeiende paardenbloemen bovenop de knot?”
Prachtige verhalen
Aan veel oude bomen zitten prachtige verhalen vast. Verhalen die van generatie op generatie zijn overgeleverd. Ook die zijn in het boek opgenomen, om te voorkomen dat ze verloren raken. “We hebben anekdotes, legenden, volksverhalen en sagen opgeschreven, zodat ze veilig gesteld zijn voor de toekomst.” Verder is in het boek aandacht voor knotbomen in de kunst, als een bron voor het verleden. Want er zijn nauwelijks schriftelijke historische bronnen.
Elke streek heeft zijn eigen soort knotboom. Zo zijn er in Utrecht veel knotelzen en in Zeeland juist knotpopulieren. Ook in Vlaanderen zijn er regionale verschillen. Kruk ziet met lede ogen aan dat wanneer knotbomen van populier, es, eik of els worden gerooid, er eigenlijk standaard knotwilgen voor in de plaats komen. “Door overal knotwilgen te plaatsen, verdwijnt het streekeigen karakter. Daar willen we met dit boek aandacht voor vragen.”
Bibliotheken
Twee jaar aan research ging aan het schrijven van het boek vooraf. Elke vakantie opnieuw stapte Kruk (buitenlandse) boekhandels binnen op zoek naar literatuur over knotbomen. Ook bracht hij dagen door in bibliotheken en in musea. “Onlangs vertelde een knotbomendeskundige dat hij ons boek had aangeschaft. Dat is toch wel een groot compliment.”
Meer informatie en bestellen
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Maurice Kruk van Landschapsbeheer Zuid-Holland, 06 – 229 220 07
Heeft u belangstelling voor het boek, dan kunt u terecht bij elke Nederlandse boekhandel of bestel het via de webwinkel op deze website
Archief
In de webwinkel
Lijnen in het Landschap
Het boekje Lijnen in het Landschap, beschrijft de ontstaansgeschiedenis van houtwallen, ...
Prijs: € 13,90
Meer informatie
Leestekens van het Landschap
Heruitgave van het boek '148 kleine landschapselementen in kort bestek'. De ...
Prijs: € 17,50
Meer informatie
Het Knotbomenboek
Knotbomen zijn onlosmakelijk verbonden met het Nederlandse en Vlaamse landschap. Toch ...
Prijs: € 34,95
Meer informatie
