Joep Dirkx: Landschap is vogelvrij
Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft in 2010 voor het eerst de Balans van de Leefomgeving gepubliceerd, waarin Milieubalans, Natuurbalans en Monitor Nota Ruimte samen zijn genomen. Joep Dirkx, programmaleider bij de Wettelijke Onderzoekstaken (WOT) Natuur en Milieu van Wageningen-UR, doet onderzoek voor deze Balans en schrijft eraan mee.
Witte gebieden zijn niet wit
Het Rijk heeft zijn ambities voor natuur en landschap gericht op prioritaire gebieden zoals de EHS en de Nationale Landschappen, maar voor de gebieden daarbuiten weinig geregeld. Dirkx stelt dat er in principe een goed onderbouwde keuze is gemaakt voor Nationale Landschapen, die de echte toppers op nationaal en internationaal niveau vertegenwoordigen, en dat de EHS een ijzersterk concept is. Het probleem is dat de gebieden daarbuiten niet verwaarloosd kunnen worden. Zowel in landschappelijke als ecologische zin zijn deze zogenaamde witte gebieden helemaal niet wit. Landschap is immers overal en veel soorten, ook zeldzame en bedreigde, zijn voor hun voortbestaan afhankelijk van deze 'witte gebieden'.
N+1
Tegelijkertijd constateert de Balans dat de beleidsdoelen voor de prioritaire gebieden niet gehaald worden. Volgens Dirkx schort het aan ruimtelijke ordening op rijksniveau. Er worden volgens hem geen keuzes gemaakt. Zo zijn in de provincie Utrecht veel Nationale Landschappen aangewezen. Gebieden waar geen grootschalige verstedelijking mag plaatsvinden. Tegelijkertijd heeft Utrecht van het rijk een fikse woningbouwopgave opgelegd gekregen. Dat kan dus niet. Als het rijk niet kiest, moet de provincie dat doen en die maakt daarbij uiteraard haar eigen afweging. Terwijl het toch gaat om Nationale landschappen. Oud planbureau-directeur Klaas van Egmond had het altijd over N+1. Daarmee bedoelde hij dat helder beleid gemaakt moet worden op één niveau boven dat waar de ontwikkelingen plaatsvinden.
Onvoldoende verzilverd
Landschap is vogelvrij. Dat constateren Dirkx en zijn medeauteurs in Grenzeloze Natuur. In dit boek staat de internationale betekenis van natuur èn landschap centraal. Dat landschap vogelvrij is, is opvallend omdat het tot voor kort nog hoog op de politieke en maatschappelijke agenda stond. Die aandacht is onvoldoende verzilverd vindt Dirkx. Niet alleen overheden, maar ook maatschappelijke organisaties, zijn volgens hem tekort geschoten.
Verstedelijking en schaalvergroting
De grootste bedreigingen voor het landschap ziet Dirkx in de schaalvergroting in de landbouw en de verstedelijking. In 15 jaar tijd is een oppervlakte zo groot als de Noordoostpolder verstedelijkt. Dirkx vindt dat er meer ingezet zou moeten worden op het verdichten van steden. Niet alleen kan het landschap daarvan profiteren, maar ook de steden zelf kunnen hierdoor krachtiger worden. Hij vindt echter ook dat de schaalvergroting in de landbouw onvoldoende aandacht krijgt. Die heeft doordat grotere stallen verrijzen en beplantingen verdwijnen een enorme impact op het landschap.
Archief
In de webwinkel
Lijnen in het Landschap
Het boekje Lijnen in het Landschap, beschrijft de ontstaansgeschiedenis van houtwallen, ...
Prijs: € 13,90
Meer informatie
Leestekens van het Landschap
Heruitgave van het boek '148 kleine landschapselementen in kort bestek'. De ...
Prijs: € 17,50
Meer informatie
Het Knotbomenboek
Knotbomen zijn onlosmakelijk verbonden met het Nederlandse en Vlaamse landschap. Toch ...
Prijs: € 34,95
Meer informatie
