Landschapsbeheer Nederland Samen voor ons landschap

60% minder rijksmiddelen

Het Planbureau voor de Leefomgeving concludeert in zijn rapport Herijking van de Ecologische Hoofdstructuur (16 februari) dat concentratie op Natura-2000 gebieden voor de hand ligt, de kwaliteit van natuur en landschap verder achteruit zal gaan en dat in het agrarisch cultuurlandschap de mogelijkheden voor recreatie zullen afnemen. Hat rapport spreekt van een achteruitgang in rijksmiddelen van ongeveer 60%. Welke sector of welk bedrijf kan dat langjarig opvangen? In zo'n situatie gaat de productie en dienstverlening achteruit. Dat concludeert het Planbureau dan ook. Enige redding is er wellicht nog als er privaat geld bij kan of geld uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid beschikbaar komt voor de boeren die natuur en landschap willen creëren.

Kwaliteit landschappen achteruit

Datzelfde  Planbureau voor de Leefomgeving concludeert in haar jaarlijkse Balans  dat  ook onze Nationale Landschappen in kwaliteit achteruit gaan. Nederland is hard op weg om eenheidsworst te worden. Rivieren, duinen, heuvels en vooruit bos- en heidegebieden als de Veluwe,  de Utrechtse Heuvelrug en een veengebied als het Groene Hart springen er nog uit. Maar op veel plaatsen wordt het snel eenvormiger. Heggen, houtwallen, poelen, singels, lanen, karakteristieke elementen en kenmerkende openheid  verdwijnen in rap tempo.De huidige situatie is niet rooskleurig en verslechtert verder bij alleen het beheer binnen Natura-2000 gebieden welke, vanwege Europese verplichtingen, wordt gefinancierd.

Sturing ontbreekt

Tegelijkertijd roept staatssecretaris Bleker landschap- en natuurbeschermers op tot het nemen van eigen verantwoordelijkheiden participatie. Het zal goed bedoeld zijn, maar het wringt en lijkt op een “zoek het maar uit”. Temeer omdat van nationaal landschapsbeleid geen sprake meer is en sturing ontbreekt. Kortom de randvoorwaarden zijn slecht. Er zijn zelfs ontwikkelingen die het alleen maar moeilijker maken om conform de wens van het kabinet van onderop mee te doen.

Landschap en natuur van economische waarde

Zo leidt de  crises- en herstelwet  tot kortere procedures en legt deze wet het primaat bij een snelle uitvoering van projecten en economische ontwikkeling. Die economische ontwikkeling wordt vooral ingevuld als ruimte voor bedrijvigheid, mobiliteit en productie van goederen. En daarnaast is er aandacht voor de zogenaamde topgebieden. Innovatie en kennis moeten leiden tot een concurrerende positie ten opzichte van andere landen. Bij dit alles is er echter geen aandacht voor landschap en natuur. Terwijl dat wel zou moeten omdat landschap en natuur ook economisch van waarde zijn.  Waarom de topgebieden niet koppelen  aan een fraaie leefomgeving, een groen vestigingsklimaat en duurzame instandhouding van landschappelijke kwaliteiten?  Dat werkt. Al jaren! Een fraai landschap met ruimte voor plant en dier en voor wonen, werken en recreëren is de groene motor achter welzijn, gezondheid en een gunstig vestigingsklimaat. De studies die dit aantonen tuimelen over elkaar heen. En bijna iedereen voelt dit ook aan. Groen is gezond, van wandelen word je vitaler, genieten van buiten is belangrijk, we willen er op uit en variatie in flora en fauna heeft charme. Er is  een directe relatie tussen een fraaie omgeving en bijvoorbeeld de waarde van onroerend goed, gezondheid, omzet in de horeca- en recreatiesector. Maar dat telt nu niet. En dat is vreemd.

Toekomstige generaties

Nederland heeft juist belang bij een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving van robuuste omvang. Je kunt niet eindeloos blijven knabbelen en volhouden dat er genoeg over is. En dat is wat er nu gebeurt. Landschap mag wat kosten, want het levert macro-economisch gezien veel op. Om dan te verwijzen naar gebiedsprocessen en eigen vindingrijkheid, zoals Bleker doet, is onvoldoende. De reden achter de bezuinigingen zou zijn dat we toekomstige generaties niet mogen opzadelen met een hoge staatsschuld. Dan is het wel vreemd dat we door die bezuinigingen de rekening neerleggen bij natuur en landschap. Met het verkwanselen van Nederlands natuur en landschap doen we niet alleen ons zelf economisch tekort, maar ook de toekomstige generaties.

Arno Willems, directeur Landschapsbeheer Nederland