Landschapsbeheer Nederland Zorg voor ons landschap

Onschatbare waarde

Het besef dat ons landschap van onschatbare waarde is voor een gezonde samenleving, is ver weggezakt in het bewustzijn van menig burger. Ook aan de uitlatingen van politici is dit tegenwoordig vaak te merken: het hoofdartikel geeft hiervan een paar tot de verbeelding sprekende voorbeelden. Landschap herbergt een keur aan diensten en eigenschappen, zoals een prettige leefomgeving, recreatiemogelijkheden, cultuurhistorische rijkdommen, en natuurgebieden. Maar het wordt te vaak als 'gratuit' gezien. Hoewel nog steeds veel mensen ervan blijk geven warm te lopen voor “hun” landschap, is het aantal burgers dat daadwerkelijk een landschapsorganisatie steunt, relatief bescheiden, en momenteel zelfs dalend. De Nederlander lijkt meer begaan met dieren, getuige de stijgende ledenaantallen van dierenwelzijnsorganisaties. Zeker, ook belangrijk, maar toch niet meer van belang dan de eigen omgeving?

Boodschap

Klaarblijkelijk zijn we, als organisaties die staan voor natuur en landschap, slecht in het brengen van de boodschap. Terwijl een groot deel van onze medeburgers wel degelijk hecht aan een mooi landschap. Men waardeert kastelen, molens en boerderijen, liefst in een “natuurlijke” omgeving. En men wandelt en fietst bij voorkeur in cultuurhistorische landschappen met landschapselementen als houtwallen, knotwilgen en hoogstamboomgaarden. Hoe belangrijk mensen landschap vinden blijkt ook uit de (meer)prijs die zij willen betalen voor een woning in een mooie omgeving. En last but not least, zoals ook de NRC terecht constateert: zonder landschap geen dieren, zonder landschap geen natuur. Voeg daarbij de constatering dat voor veel mensen, landschap natuur is, dan vraag je je af waarom het niet storm loopt bij de landschapsorganisaties. De conclusie dat de provinciale landschapsorganisaties meer op de voorgrond moeten treden, eenvoudigweg omdat ze voor een maatschappelijk waardevolle zaak staan, is dan ook een terechte. En dus?

Betrokkenheid

Om te beginnen: natuurlijk hebben we de afgelopen jaren bepaald niet achterover geleund. Zo hebben we natuurgebieden aangekocht en ingericht, cultuurhistorisch waardevolle landschappen behouden en landschapselementen opgeknapt. Vaak met boeren en particuliere grondeigenaren samen. En vergeet de tienduizenden vrijwilligers niet. Mensen die hun betrokkenheid niet zozeer laten zien door een lidmaatschap, danwel daadwerkelijk tot uitvoering overgaan, gestimuleerd door en in samenwerking met landschapsorganisaties. Het betrekken van burgers is altijd een kenmerk en een doel van onze landschapsorganisaties geweest. Die inzet voor natuur en landschap, de ultieme “drive” van onze organisaties, kan immers alleen gedijen met een maximale betrokkenheid van de burger: “mijn landschap, natuur dichtbij”. Maar tot meer dan een lichte jaarlijkse toename van leden/donateurs en vrijwilligers heeft dat niet geleid.

Investeren

De landelijke koepelorganisaties De12Landschappen en Landschapsbeheer Nederland zullen de komende tijd samen de handen uit de mouwen steken om meer dan tevoren niet alleen te investeren in natuur en landschap, maar ook de burgerbetrokkenheid verder te vergroten. Daar zijn we alvast maar mee begonnen. Dankzij bijdragen van de Nationale Postcode Loterij konden en kunnen wij veel werk verzetten, zoals het herstel van natuurterreinen. Recent heeft de samenwerking met de Rabobank geleid tot het opzetten, overal in het land, van landschapsfondsen en streekrekeningen; zodat niet alleen burgers maar ook het bedrijfsleven, als voorbeeld van maatschappelijk verantwoord ondernemen, bij kan dragen aan het herstel en beheer van een mooi en gezond landschap.

Samenwerking

Bij dat alles is samenwerking met locale overheden, boeren en burgers heel erg nodig en dringend gewenst. Want eerlijk is eerlijk: alle inspanningen ten spijt, het is geen garantie voor een grotere bewustwording van het belang van natuur en landschap. We zullen ons extra moeten inspannen om dat belang tussen de oren van de zwijgende meerderheid te krijgen. En laten we wel wezen: wellicht de enige manier om de discussie in de 2e Kamer weer in de juiste proporties te krijgen, is door te opereren via de burger. De12Landschappen en Landschapsbeheer Nederland pakken de handschoen graag op. Door te hameren op het grote maatschappelijke belang van natuur en landschap. Door de medeburger te wijzen op dat belang, door burgerbetrokkenheid bij het landschap te versterken, door een beroep te doen op dat morele àppel. Want alleen met behulp van die betrokkenheid kunnen we iets betekenen voor het landschap. Ons landschap.

Het landschap is van ons allemaal, maar juist daardoor voelt niemand zich echt verantwoordelijk. Aan ons, als landschapsorganisaties bij uitstek, de taak om zoveel mogelijk mensen doordrongen te laten geraken van het belang van dat landschap. In het belang van ons allemaal.

Gerrit-Jan van Herwaarden, waarnemend directeur Landschapsbeheer Nederland,
Hank Bartelink, directeur De12Landschappen