Landschapsbeheer Nederland Samen voor ons landschap

Maar één ding is voor Walter Kooy wel duidelijk. De hervorming van het Europese landbouwbeleid biedt mogelijkheden voor het landschap. En als die nu niet worden benut, zal het lastig worden ze later nog een keer te realiseren. Belangrijk punt in de plannen voor het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouw Beleid (GLB) is de transitie in het subsidie- en vergoedingensysteem die ervoor moet zorgen dat boeren betaald kunnen worden voor behoud, bescherming en versterking van niet direct economisch meetbare waarden van het landschap, zoals de cultuurhistorische waarde of de natuurwaarde. Grondeigenaren kunnen dan bijvoorbeeld een beloning krijgen voor het behoud van landschapselementen.

Lef

Minister Verburg heeft zich in haar zogenaamde houtskoolschets (een langetermijnvisie op het Europese Landbouwbeleid) wel uitgesproken voor deze accentverschuiving, maar de economische crisis maakt plannen op dit moment onzeker, stelt Kooy. Er is tegenwoordig ruim voldoende draagvlak voor investeringen in waardevolle cultuurlandschappen en financiering van niet-agrarische bedrijvigheid in dat landschap, maar de vraag is volgens hem welke invloed de financiële problemen van de rijksoverheid op het beleid gaan hebben. Daarnaast verwacht hij zeker op Europees niveau ook nog wel het nodige tegengas van een deel van de agrariërs. “Deze tijd vraagt bestuurlijk lef. Verschuiven is nooit aangenaam. Het vergt ook veel van de landbouw zelf. Een organisatie als LTO staat voor een zware klus en een grote uitdaging. Ik hoop dat ze bereid blijkt haar nek uit te steken.”

Schadevrij

Met verstandig ruimtelijk- en landbouwbeleid, ondersteund door een solide en duurzame financiering, is volgens Kooy al veel te winnen. En in dat opzicht vormt de crisis juist weer een kans, aldus de directeur. “Er kan nu even een pas op de plaats worden gemaakt. Plannen voor bijvoorbeeld nieuwe industrieterreinen en woonwijken worden niet meer overhaast ingevoerd. Daarmee kan veel onherroepelijke schade aan het landschap worden voorkomen.”

Het Deltaplan van de Vereniging Nederlands Cultuurlandschap, maar ook bij het in opdracht van de Tweede Kamer opgestelde advies van de Taskforce Financiering Landschap Nederland onder leiding van Rinnooy Kan ademt wat hem betreft een te grote hang naar het verleden uit. Het gaat niet alleen om herstel, maar ook om wijs begeleiden van nieuwe ontwikkelingen. Kooy vindt de zeshonderd miljoen euro die volgens de taskforce nodig is voor de uitvoering van het Deltaplan dan ook te hoog gegrepen. “Prachtig als je dat zou hebben, maar laten we zeggen dat we daar voorlopig nog ver vanaf zijn. Maar ik denk dat er met veel minder ook al veel kan worden bereikt”, licht hij toe.

Goede lobby

“Herstel zonder de grote lijnen voor de toekomst in de gaten te houden, is dweilen met de kraan open”, stelt Kooy. “Laten we nu zorgen dat vestiging van bijvoorbeeld glastuinbouw en intensieve veeteelt nooit meer zo veel schade kan aanrichten als in het verleden is gebeurd en beheerders waar mogelijk ondersteunen in behoud van wat we hebben. Daarmee wil ik zeker niet zeggen dat er niet nieuw gebouwd moet worden voor de landbouw. Er zal altijd gebouwd worden. We hebben een levend landschap dat wordt gedragen door een innovatieve bedrijfstak. Dat betekent doorlopend nieuwe ontwikkelingen. Maar ik heb het over hoe je dat doet en waar, en over het zo nu en dan opruimen van gebouwen die niet monumentaal zijn en die je niet meer gebruikt.”

Daar zouden ook organisaties als Landschapsbeheer Nederland zich volgens hem nog meer op moeten richten. Door kennis beschikbaar te stellen voor beleidsmakers, maar ook door de politiek en de maatschappij bewust te maken van het belang van goede keuzes in de ruimtelijke ordening. “We moeten de kans die de crisis biedt benutten. In Noord-Holland zie je dat dat lukt als Landschap Noord Holland en de Milieufederatie bestuurlijk aanwezig zijn. Daar wordt goed gekeken of bestaande industrieterreinen niet kunnen worden aangepakt, voor er een nieuw wordt gerealiseerd.”

Nationaal Groenfonds

Nationaal Groenfonds financiert investeringen in natuur en landschap. Het fonds is in 1994 opgericht door de provincies en het ministerie van LNV en bundelt publieke en private geldstromen om initiatieven die bijdragen aan behoud en ontwikkeling van natuur en landschappen (sneller) mogelijk te maken. Het accent ligt nu nog vooral op de EHS en Nationale Landschappen, maar het werkveld breidt zich uit naar het hele landelijk gebied.